ISUA LEH LITERATURE
Isua zirtirna leh thusawi te chu thuthlung thar lamah a zirtir ten an ziak a. A hun hmang dan leh Isua nen in kaihnawih thil tamtak chu record in a awm a ni. Mahse mi tamtak zawhna chu ‘Engvang nge Isuan kan tan a ma thuziah ngei min hnutchhiah loh? Lehkha a ziak thiam tho ni lo mi? A ziak thiam tho si chuan engvanga ziak lo nge a nih?’ tih te hi a ni.
Thuthlung thar ziak tuten Isuan ziak leh chhiar a thiam thu min hrilh a. Luke 4:16-21-ah Isuan Isaia lehkha bu a chhiar thu kan hmu a ni. He ta kan hmuh chu Isua khan lehkha chhiar a thiam ngei a ni tih hi. Chhiar mai ni lo midang zirtir thei khawpin thiamna ability tha tak neiin ziritir tu a ni bawk.
Chanchin tha Johana 8: 3-9 a uire nu kha Mosia dan anga tih hlum tur nge thlah zalen tur tia zawhna an zawh lai khan Isuan leiah thil eng nge maw a ziah thu kan hmu leh bawk. Eng nge a ziah ber erawh kan hre thei lo. Mahse thu a ziak ngei a ni tih chu kan hre thei a ni. Ziak leh chhiar a thiam zia a chunga kan tarlan atang khian a ti chiang hle.
Ziak leh chhiar a thiam si chuan eng vanga mihring te tana lehkha hnutchhiah lo nge a nih? Chanchin tha ziak tuten Isua thusawi leh a rawngbawl dan an ziah te hi a in ang lo nasa mai si a.Ama irawm chhuak ngei ziakin hnutchhiah chu nise tun anga kan buaina tam zawk hi chinfel a ni ngei ang. Mahse tuman chiang takin chhangna kan pe thei lo.
ISUA LEHKHA THAWN
Hmanlai thuziak thenkhatah chuan Isua hian Lal Abgar hnenah lehkha a thawn thu hmuhchhuah a ni ta hlauh mai le. Abgar hi AD 9-46 velah ram pakhat Lal niin tunlai huna kan sawi chuan ‘Turkey’ lal a ni. Isua chanchin kha lo hriain an ramah a thil tih mak(miracle) ti turin sawmna lehkha a thawn a ni. Tunlaia magician(mitdawihvaih) te ram hrang hranga show tura an sawm ang hi ni ang.
Abgar chuan ti hian lehkha a thawn a:
“I chanchin engkim ka hriat khan nang hi Pathian van a tanga lo chhuk emaw Pathian fapa i ni ngei tih hi ka ring a. Chuvangin kan rama lo zin tur leh ka natna hi min tihdam sak turin ka sawm duh che a a ni . Mahse Juda ten an duh loh thu leh tih nat an tum che tih pawh ka hria a. Ram ka nei a mahse a lian vak lo. Nang leh keia awmna a tan chuan a tawk thawkhat hle” tiin.
Isua chhang letna chu khualzin te hnena thuchah angin record a ni. Chanchin tha Johana bu-a Isua thusawi hi tawng kaa changletna a ni mai thei. “Hmu lova ringtu chu an eng a thawl e” tih hi. Isuan sawmna lehkha chu a hnawl. A chhan chu a rawngbawlna (Mission, a tihtur) a hlen chhuah loh a hlauh vang a ni. Mahse a mah ai midang a tirh tur thu ti hian a ziak a ‘Keimah chu ka lo kal thei lo a mahse ka zirtir zinga pakhat hi i hnenah tirin i damlohna pawh a tihdam sak ngei ang che’.
Isua lehkha thawn chungchangah thu lawmawm kan ti dawn nge kum zabi palina hunlaia mi Kohhran pa Eusebius chuan ‘Zirtir Thadaia(Thaddeus) chu Lal Abgar hnenah kalin a natna a tihdam sak thu a sawi. Eusebius, Isua hian lehkha a thawn ngei a ni tih hi a ring nghet bur mai. Edessa ho lehkha hlui dahkhawmnaah an lehkha thawn pahnih hi a hmuh thu pawh a sawi tel a ni. Hun a kal zela kum zabi 3 leh 8 inkarah khan lehkha thawn chu a chhiat an hlauh vangin hmun hrang hrang lungah te, papyrus ah te an ziak chhawng nasa hle a ni.
CHURCH FATHER TEN AN HNAWL
Van duai thlak takin kohhran hmasa hruaituten lehkha thawn chu belhchian dawl lo leh thudik a ni lo tiin an hnawl a. Eusebius thih hnu kum 70-ah Jerome-a leh Augustine-a te chuan Isuan eng lehkha mah hnutchhiah a nei lo an ti. Scholars tam tak te pawn thawnthu ang chi reng reng hi an pawm lova mahse Church Father Eusebius khan engvanga thudik tak a ni a tih theih, chhan tha tak a nei ngei ang le. Pawm lo an tam tak hnuah chuan Isuan eng lehkha mah a ziak lo tiin thu kan khar a ngai ta a ni.
TLANGKAWMNA
Isua khan ziak leh chhiar a thiam a, chu chu Thuthlung Thar ziak tute pawn an confirm a ni. Nazareth khua Synagogue-ah lehkha zial chu hawngin Isaia lehkha a chhiar thu kan hmu bawk. Uirenu thawnthu-ah pawh sakhua hruai tuten an kal sawn theih nan leiah eng emaw tak a ziah thu pawh kan hmu.
Lal Abgar hnenah lehkha a thawn thu kan hmu a mahse hnial tu an tam em vangin a rilral zo chu nih ber hi. Khawvel tan nun hlana engkim siam tu leh zirtir tu hian Lehkha a ziak lo a ni tia Augustine-a ten an sawi khi ka pawmpui ve thei lo tlat. A chhan chu a hun laia lehkha thiam filawr awm chhun nih loh pawn a teuh hle ang. Sakhua hruaitu te leh Pharisai ten an hnial hneh loh kha a ni tlat. Lehkha chu tamtak a ziak ang a mahse vawn that a nih loh vang leh an la hmuchhuak loh vang mai mai a ni ang.
#Eng nge i ngaihdan le, Isua khan kan tan Lehkha ama ziah ngei hnutchhiah a awm i ring em?
Comments