Posts

Showing posts from 2021

Maimawm(Spider)

Maimawm te hi pianphung danglam tak, ke pariat nei nungcha te an ni a. Khawvelah hian maimawm chi hrang hrang rawng in ang lo leh intiat lo an tam hle. Thil nung zir chiang tu te(taxonomists) chuan khawvelah maimawm chi 48200 chuang vel awm angin an chhut. Thlai hnah ei chi te, mahni chi pui ei chi te, thil nung dang ei chi te pawh an awm. A then phei chu tur chak tak neiin mihring tan pawh thihpui theih hial a ni. Savawm hial ei thei te pawh hmanlai hunah chuan an awm a ni awm e. An lian rem rem dawn hle a nih chu. An ril hi te viau mah se khauh tak leh nghet tak mai a ni a. An awmna tur hmun an siam hian anmahni pianphung angina an siam tlangpui thin. An rilzam te hi tuiril chikhat fei tak si niin thliin a chhem hian an in sak chu a nghet tawlh tawlh a ni. An rauhsan tawh in te chu maimawm dang ten an ril siam leh nan an ei thin. Pathian thilsiam danglam tak leh mak tak mai hi hringfa ten an zirchiang a, khawvel lemchan hlawhtling ber zinga mi ‘Spider Man’ pawh khawvel a dengchhuak h...

China virus leh kei

ᴄᴏᴠɪᴅ-19 ʟᴇʜ ᴋʜᴀᴡꜱɪᴋ Rilru-in chak hle mah se taksa hian a tawiawm theih tak si lohah chuan suangtuahnaa khawvel din chu ka tihtheih tawk a ni ta. Chu ka khawvel Dinah chuan lengin hmun hrang hrang ka fangkual a, taksa thlen theih lohna hmun pawh ka suangtuahna khawvelah chuan ka thleng chiang kher mai. Mahten ka hlim veng veng mai a ni. Mahse hlimna erawh a famkim si lo famkim lo mah se thlang tur dang ka nei lo. Nihnih zet khumbeta natna-in min sawisak lai, min sawisa lo min pawngsual zawk.  Rilru hi chau thei ni ngat se ka hman nasat lutuk avang chuan a vui ngei ang. Awm khawhar changa kan thiantha ber chu kan rilru hi a ni a, philosopher ropui em em Dr. Tuaia pawn ‘ Rilru a ni rilru’ a tih kha a dikzia ka hmuhchhuah phahin ka hria. Rilru, taksa leh thlarau hi a dam loh chuan harsatna kan tawk thin. Mihring ten kan tihsual fo mai chu taksa dam loh chauh hi buaipuiin rilru leh thlarau lam kan hlamchhiah thin hi a ni. Rilru a dam loh chuan taksa leh thlarau hian a tawrh phah a; ch...

PROCESS THEOLOGY BIHCHIANNA

Khawvel theologian thiam tak tak tena an chei leh theological college-a an zir thin ‘Process theology bihchianna’ tawitê kan nei ve chu a ni a. Tutu emaw nuih te kan ti za palh ang tih a hlauhawm. Mite anga thu thiam leh themthiam ka ni lo tih chu hrechiang ber tu ka ni tih hi ka hai lo. A chhiartu tan eng ni lo mah se a ziaktu tan tal a hlu ve ang chu. Kum khat liam taa ka paper present kha a ni nghe nghe.  Ka paper te ka thlir leta ‘Process theology’ nena inkaihnawih lehkhabu te chu ka hai kual bawk. He thu hi hunrei tawh tak atang khan ziah tum tawh niin school chawlh huna ziah atan ka khek a. Mahse mahni khua thlen meuh chuan hunawl neih a har hle. Ka taimak loh vang te pawh a ni ang. Mite angin English thumal tinreng te hi mahni tawng ang maiin hrethiam leh letling thiam chu ni i la tunai tha hian chhiar tur ka hlui thei ngei ang che. He theology hi secular theology nen thui tak inzawmna an nei a. Mi fing leh ngaihtuahna hmang mite dinhmun hriatpuitu, anmahni ang bawka thil ng...

ISUA LEH LITERATURE

Isua zirtirna leh thusawi te chu thuthlung thar lamah a zirtir ten an ziak a. A hun hmang dan leh Isua nen in kaihnawih thil tamtak chu record in a awm a ni. Mahse mi tamtak zawhna chu ‘Engvang nge Isuan kan tan a ma thuziah ngei min hnutchhiah loh? Lehkha a ziak thiam tho ni lo mi? A ziak thiam tho si chuan engvanga ziak lo nge a nih?’ tih te hi a ni. Thuthlung thar ziak tuten Isuan ziak leh chhiar a thiam thu min hrilh a. Luke 4:16-21-ah Isuan Isaia lehkha bu a chhiar thu kan hmu a ni. He ta kan hmuh chu Isua khan lehkha chhiar a thiam ngei a ni tih hi. Chhiar mai ni lo midang zirtir thei khawpin thiamna ability tha tak neiin ziritir tu a ni bawk. Chanchin tha Johana 8: 3-9 a uire nu kha Mosia dan anga tih hlum tur nge thlah zalen tur tia zawhna an zawh lai khan Isuan leiah thil eng nge maw a ziah thu kan hmu leh bawk. Eng nge a ziah ber erawh kan hre thei lo. Mahse thu a ziak ngei a ni tih chu kan hre thei a ni. Ziak leh chhiar a thiam zia a chunga kan tarlan atang khian a ti chiang...

APOLOGIST(MIZO)

CHANCHIN THA ȚAN TURA RUAT (APOLOGIST) Apologist awmzia chu defender, do let tu, dodaltu, thlavâng hauhtu, tihna a ni a. Apologist ten kan rinna, kan nihna kil hrang² atanga min rawn beitute laka lo invenna, chhan let hi an tum ani. Chuti-ang taka kan rinna ven him hna thawktute chu ‘Apologist’ tia koh an ni. Apologetic hi Greek tawng apologia tih atanga lokal ani a, Apologetic chungchanga Christiante thupui laimu ber chu ‘1Pet 3:16’ thu- _”… chhia leh ṭha hriatna thiang tak nei ula; chutichuan, an sawichhiatna che u kawngah chuan, Kristaa in awm dân ṭha tak sawihnâwmtute chu tihmualphovin an awm thei ang,”_ tih hi ani. Apologetic sermon chu zirtirna dik lo chanchin tha hmanga lo do letna hi a ni. Apologetic sermon hian kohhrana zirna dik lo lo lut leh ringtu te an pen bo loh nan a veng a. kan rinna leh Kohhran a tluk chhiat loh nan apologist kan nih hi a pawimawh hle dawn a ni. Paula chuan apologist a nih thu Filipi khua mite hnena lehkha a thawnah khan ti hian a tarlang a “Chanchin T...

MISSIONARY-TE ṬHIAN

Image
Thuhmahruai A hmasa berin, Missionary-te țhian tih lehkhabu khawr pum thei tura Lalpan damna, chakna leh thlarau pawltharna kan chang hi kan lawm hle a ni. 1. Ziah Chhan Mission(Chanchin țha) lam sawi chuan mitin mai hi kan tui em em a. Mahse, tunge sengkhawmhna thawk turin ke rawn pen chhuak ang ti ila, kan mit leh mei kan khup leh zul zul si a. Mahni kal aiin țhenawmte emaw, țhiante emaw tute emaw kal se tih kan rilruah a lo lang nghal a. He lehkhabu kaltlanga veitu nih mai a tawk lova, pen chhuaktu ni ve ngei turin chona leh sawmna tlangau aw a ni.Isua khan, ‘Thu ka pek che u in tih chuan ka țhiante in ni ang,’(John 15:14). He laia țhian a tih hi Greek țawngbul lamah chuan Philo tih a ni a. He Philo hi hrilhfiah dan hrang a tam a; chung zinga pakhat chauh lo sawi ta ila. Chu chu Zuitu tihna emaw Rinawm tihna a ni awm e. Thuthlung Hlui lamah chuan Pathian chu Missionary hna thawktu a ni a. Thuthlung Thar lamah chuan Lal Isua hi Missionary hna thawktu a ni leh a. Chu missionary hna ch...

The Broken Date lehkhabu thlirna (Burmese)

Image
Lehkhabu Hming: The Broken Date Lehkhabu hawi zawng: Novel Ziaktu: Shwe Nga Lay Chhuah Kum : 2018 Chhut Zat: 500 A man : 2000 ks Chhuahtu: Daw Tein Gee Win (Rangoon) He lehkhabu hi bung sawmpakhat a awm a, phek 227-a chhah a ni. A bu chhunga a thawnthu tam zawk innghahna hmun nena inmil takin far thing hmun ngaw-ah thir-sa-kawr leh tlangval khawhar hmel tak mai langte hian a cover design hi chu a fuh thawkhat viau tih a hriat. A lehkhabu that leh that loh erawh a pawn lam landan atang ni lovin, a bu chhunga thu awmte atangin kan thlir dawn a ni. A thawnthu tlangpui : He lehkhabu hi nula leh tlangval inhmangaihna chanchin leh thianrual inkawmngeih tak tak te hringnun tarlanna a ni ber a. A changtu nu ber Cherry-I hmangaihna zinkawnga Zaw-a leh Toe Wei-a te hmangaihna-in a hualvel leh neih tuma tan an lak dan chanchin ngaihnawm leh lungchhiatthlak bawk si a ni. Hmangaihna, rinawmna nun nena an chawinungna leh mipat-hmeichhiat(sex) tel miah lova nulat tlangvalna kalpui a nihna hian inngai...

Missionary- te Țhian Lehkhabu thlirna by Lalzamawia Ralte

Image
A hming: Missionary- te Țhian Phek zat: 172 Ziaktute: Gabriel C. Lalrohlua& Lalremruata TL Mizote hi kristian kan nih tirh phat ațanga Chanchin țha hril vei nghal em em mai kan ni țhina. Ringtu hmasa te khan, miten Chanchin țha hi lo hre ve se an duh țhin em a vangin Pathian thu hrilin an vak chhuak suau suau țhin a ni. Chutih hun lai boruak hria te chuan” Mizo kristian zawng zawng chu Missionary an ni vek mai” tiin an sawi hial a ni. Khingte khi hriat a nuam hle a, Mizote hi Chanchin țha hril tura Pathian zawn chhuah hnam kan ni- an tih țhin nen pawh a inhmeh hle. Amaherawh chu, hun a kal zela, kristian kan nih ațanga kum 100/ a han her liam meuh chuan khawvel hmasawnna leh changkanna te’n kan rilru a la peng nasa ta em ema. Tunlai thil ngâinatna te chuan min lem zo tak ngial dawn ta emaw tih mai turin kan awm ni hian alanga. Kohhranho te pawh” Chanchin țha hril hi Kohhran dinchhan leh a hna pui a ni” ti chung zel siin Biak in leh bungrua neih țhat lamah kan intlansiak vut vut a. ...

Missionary-te Ṭhian (Missio-Ship) lehkhabu thlirna by Lalhimpuia

Image
Tun kum tir lamah Tahan Theological College zirlai pahnih Lalremruata TL leh Gabriel C Lalrohlua te chuan “Missionary-te Ṭhian (Missio-Ship)” tih lehkhabu kan kawmchar maiah an an han tlangzarh a. Letpanchaung lamah ka u Mangheta Mattea nen nula pathum kan va thlah avang leh sawmna hriat chian loh avangin ka tel ve ta lo kha chu a pawi chu ka ti tho. Rilru tihnat loh nan tiin ka sawi chhuak duh lo va ni. Tun thleng hian ka la chhiar ve lo va, tuna post ka ziak pawh hi ka inthlahrung viau nan, ‘hei hi’ ka sawi dawn a ni. Review leh lehkhabu an fakna bakah a ziaktu hnen ngei aṭanga chhut dik loh neuh neuh avanga insawi fiahna te ka lo chhiar ve vek a. Chu’ng ṭhenkhat chu ka rawn tarlang ve duh a ni. Jimmy Ngaih hi lehkhabu review (faksel)-tu a ni a, a fakselna hi he lehkhabu chungchanga ka thil chhiar hmasak ber a ni. Hetiang hian; “Lehkhabu reng reng kan chhiar hmaa kan en hmasak ber ṭhin chu, a kâwm (Cover) hi a ni tlangpui ṭhin. A kâwmah eng ang thlalak nge awm? tih te, a hnung lamah ...

MISSIONARY-TE ṬHIAN (MISSIO-SHIP): Book Review By Jimmy Ngaiha

Image
Lehkhabu Hming – MISSIONARY-TE ṬHIAN (MISSIO-SHIP) A hun – February 23, 2020 (Sunday – 2 PM) A hmun – Tahan Theological College Meeting Room THU-HMA-THEH Vawiinah kei tehlul, Literature lama tawn hriat pawh la nei lo tak maiin ‘Missionary-te Ṭhian’ tih lehkhabu changtlung leh puithu tak ka han Review ve mai tur hi lawmawm ka tih rualin insit erawh a na duh hle. He lehkhabu buatsaihtu, Gabriel C. Lalrohlua leh Lalremruata TL te hian Book Review tura sawm tur dang an vaih vang a nih chu ka ring hauh lo va, mi tam tak zinga kei kher min ruat ve duhna rilru an pû hi, thiamna leh finna lama mi thliar hranna an neih lohzia a lang chiang hlein ka hria. Chutia mahni koa a tlak tak si-ah chuan ka theih tawpin ka inbuatsaih nghal a, heti hian ziak ngeiin nakin thleng pawha chhiar leh theih turin ka rawn inbuatsaih ve ta rawih mai a ni. REVIEW METHODOLOGY Tun ṭuma he lehkhabu ka Review-na tura ka method hman tur chu ‘negative first – positive follows’ tih a ni ang. Mi tam tak chuan mite chanchin ...

Lahe Khawpui dinhmun leh chanchin

Image
Lahe khawpui Lahe khawpui hi Myanmar ram, Sagaing division-a awm niin Naga rama mahni inawp theihna hmun a ni. Lahe khawpui bial chhunga office pawimawh tak tak awmna hmun pawh a ni. He khua hi Naga khaw lal pakhat ‘Aye Nwey La he’ hming chawia sak a ni a. 1967-68 khan sik leh sa a that loh em avangin dam lohna leh natna chi hrang hrang te chuan awm hmun tha zawk beiseia khualzin Naga Hlaing Naung hnam te chu a nuai a. Thing ro lian tak bulah khaw pakhat an din a, chu chu ‘Pee Ku’ tiin a hming an sa a. Chu khaw lal chu ‘Aye Nwey La he-a’ hi a ni. 2014 chhiar puiin a tarlan danin Lahe khawpui chhungah hian mihring 3141 vel an cheng a, tun kumah phei chuan he ai hian an pun belh tawh a rin awm hle. Lahe khua hi tuipui atang feet 4313 sanga awm niin tlang chunga din ni mah se phai zawl pawh hmun tam takah hmuh tur a awm. ‘Kham Tee’ khaw piaha ‘Sin Ti’ khua atang Lahe hi kal theih a ni. Motor kawng an siam hma kha chuan ‘Sin Ti’ khua atang hian an mamawh thil bungrua te an thiar thin a. 19...

Film Review: Inthenna Ram thlirna

Image
Khawvel finna leh thiamna lo sang chho zelah hian lemchan dan kalhmang pawh a danglam chho zel a. Tun hma lam chuan lemchanna hmun an nei thin. Grik-ho pawh khan nilenga lemchan entirin mipuite pawh khan nileng lengin lemchan kha an lo en thin a. Rom ho pawhin lemchan rawn uar chhovin lemchanna hmunte pawh an sa a. Mipuiin lemchan kha an hlut em em thin. Europe ram thenkhat, Italy te, Frech-ah te leh England-ah te pawh lemchan hi an uar hle. Shakespeare-a te hun lai pawhin lemchanna hmun hi tha tak an nei tawh a ni. Mihring finna leh thiamna lo sang zelah miin lemchan chhuahna hmuna lemchan leh chumi hmuna va en ai chuan a film-a chana, chu chu mahni in chhunga en mai hi an duh ta a. Chutiang film-a an chant e chu Cinema Hall-ah an chhuah a, chumi en tur chuan mi an kal dul dul thin (eg. Pu Maunga Hall, Dawng kungfu-a leh Pi Nubawihi). Film puitlinga chhiar tham Mizo film pawh chhiar tham fe kan nei ve ta hi a lawmawm hle a ni. Mahni tawng ngeia mahni hnampuiten an chan film han en hi ...

CHAKLOHTIRTU

Image
Hmeithai zu zuar nu in chu a thim ruih a, in chung lam atang chuan eng fiah lo tak hian in chhunga awm te chu a chhun paw ruih a, chu dawrah chuan eng rawng mah a langsar lo. Sual rawng tih loh chu. Tlangval hmel fai ving veng, a hmel enin zu in ngai lo tih hriat reng mai chu mittui nen a zu no chu dawmin a thiante titi pawh zawm si lo hian a khat tawkin a in ve zeuh zeuh a. Tih tur ber pawh hre lo tih loh ber tur pawh hre chuang lovin a hun hlu tak chu a hmang thin. A chhungte leh thiantha te pawn Pastor ni tura an rin Bible degree pawh lo sualchhuak ve tawh kha a nia. Hetia a awm ta mai hi a chhanchin hria apiangte mak tih a hlawh a ni. Tlangval fel tak mai kha fapa tlan bo ang maia a nun a chen ta mai hi mak tih loh rual a ni lo. A nun chu a ngui a, a hmelah hlimna hmuh tur a khat ta. He zu dawra kal thin te chuan a neitu tlukin an chian tawh a, a mikhual lo.  Tun hma zawng kha chuan tlangval zaidam, kohhran leh khawtlanga a kul a taia in hmang thin kha a nia. Nula tam tak pawn ...

POLLYANNA LEHKHABU THLIRNA

Image
Ziaktu: Eleanor H. Porter Lettu: Evan. Vanlalvena Hnam dang lehkha letling tur chuan a ti mi, a rau chang a, a ngaihna hria, literature lama mit keu chin, tawng pahnih thiam kawp tha tak, a ziaktu rilru ang pu mi, mi bik nih a ngai. Doctor kutziak damdawi zuarin an chhiar thiam bik riau ang hian, ziakmi “hawrawp” lo man fuh thei riau nih kha a ngai a ni. Saptawng leh Zotawng thiam na zawng tih mi a ni ve lo. Vanneihthlak takin khawvel miten an ngaihsan rawn novel ropui, dictionary-ah hial an seng luh leh Littleton, New Hampshire’ library tualzawla a lim an din ‘Pollyanna’ lehkhabu chu Evan. Vanlalvena hian Sap tawng thiam lote thal ve theih loh tuikhur ni thin chu Zotawng thiam zawng zawngte tlan theih turin September 2010 daih tawh khan Myanmar Zofate khawpuia an sawi Tahanah ngei min lo chhawpchhuah sak reng mai hi a lo ni a. Chhimbal Magazine neitu leh Myanmar thalai te literature lama hma an sawn theih nana fuih phur thin tu Pu Thantea’n he lehkhabu hi min present a, a chungah ka l...